ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭: ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ଭୂମିକା
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ନିଜର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି । ତଥାପି ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ୨୧ ବର୍ଷର ସମୟ ରହିଛି । ଏହାକୁ ଆଖିଆଗରେ ରଖି ଭାରତକୁ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଖସଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟମ ଆୟକାରୀ ଦେଶ, ଯାହାର ପ୍ରତି ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ପ୍ରାୟ ୨,୬୧୨ ଡଲାର। ଏକ ବିକଶିତ ଦେଶର ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଏହାର ପ୍ରତି ମୁଣ୍ଡପିଛା ମୋଟ ଜାତୀୟ ଆୟ ପ୍ରାୟ ଛଅ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ସେତେବେଳେ ସମ୍ଭବ ହେବ ଯେତେବେଳେ ଭାରତ ଆଗାମୀ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ୮ ପ୍ରତିଶତ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ବଜାୟ ରଖିପାରିବ।
୧୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୩ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭିଡିଓ କନଫରେନ୍ସିଂ ମାଧ୍ୟମରେ “ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭: ଯୁବଶକ୍ତିର ସ୍ୱର” ଶୀର୍ଷକ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ: “କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କରି ଆମେ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିପାରିବା। ବର୍ତମାନ ସମୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ବିକାଶ ଏବଂ ପ୍ରଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି । ବିକଶିତ ଭାରତ କିପରି ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ? ଏହା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କଥା। କେବଳ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ଆମେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିପାରିବା।” ଦେଶର ବିକାଶରେ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଗତି, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନଶୈଳୀ, ବାଣିଜ୍ୟ, ସୁରକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନବସୃଜନ, ଉଦ୍ୟୋଗିତା, ଡିଜିଟାଲାଇଜେସନ୍, ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନେତୃତ୍ୱ ଅତ୍ଯନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ସରକାରଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ୧୦୦ ତମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ ବେଳକୁ ବିଶ୍ୱର ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେବ। ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଛି ଯେକୌଣସି ଦେଶର ବିକାଶର ମୂଳଦୁଆ। ଏକ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଅର୍ଥନୀତିର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଶିକ୍ଷା ଏପରି ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ବେକାରୀ, ଅଜ୍ଞତା ଏବଂ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ବିଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ। ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ସୁଯୋଗର ପରିସରକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ସହିତ ଏକ ଅନୁକୂଳ ମାନସିକତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଯେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମାନ ସୁଯୋଗ ପାଇପାରୁଥିବେ ।
କେବଳ ସ୍କୁଲ ଏବଂ କଲେଜରେ ହିଁ ମୁସଲମାନମାନେ ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିପାରିବେ, ତା ନୁହେଁ । ଅନେକ ଏପରି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି ଯାହା ବୃତ୍ତିଗତ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା-ଭିତ୍ତିକ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯଦି ମୁସଲମାନ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ରୁହେ ତେବେ ବିକଶିତ ଭାରତ ଗଢ଼ିବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଅଧୁରା ରହିଯିବ । ଯଦି ଆମେ ବିକଶିତ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ଦିଗରେ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ଭୂମିକାକୁ ବିଚାର କରିବା ତେବେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଆଜିର ଯୁଗରେ ଡିଜିଟାଲାଇଜେସନ୍ ବିନା ବିକାଶ କଳ୍ପନା କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ। ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫ରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ସେବାର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସଚେତନ ଏବଂ ସକ୍ଷମ କରିବା ସହିତ ଇ-ଗଭର୍ଣ୍ଣାନ୍ସକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଅନଲାଇନ୍ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ସିଧାସଳଖ ସରକାରୀ ସେବା ପହଞ୍ଚାଇବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଘୋଷଣାର ଏଗାର ବର୍ଷ ପରେ ଆଜି ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ କେଉଁଠି ଅଛି ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି।
ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଜୁଲାଇ ୨୦୧୫ ରେ ‘ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୌଶଳ ବିକାଶ ଯୋଜନା’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ କରିବା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ମାଗଣାରେ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ତାଲିମ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ନିଯୁକ୍ତି ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ସେହିପରି ଆଉ ଏକ ଯୋଜନା ‘ହୁନର୍ ସେ ରୋଜଗାର ତକ୍ (କୌଶଳରୁ ନିଯୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ)’ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଅଧୀନରେ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, କେକ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଗୃହରକ୍ଷା ଏବଂ ଡ୍ରାଇଭିଂ ଭଳି ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ମାଗଣା ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାଲିମ ପରେ ନିଯୁକ୍ତି ଖୋଜିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ସରକାର ଆହୁରି ଅନେକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକରୁ ଯୁବକମାନେ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଲାଭ ପାଉଛନ୍ତି ତାହା ଦେଖିବା ବାକି ଅଛି।
ବିକଶିତ ଭାରତ ଗଢିବାରେ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ଉଦ୍ୟୋଗୀ, ନିବେଶକ, ପରାମର୍ଶଦାତା, ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ସରକାରୀ ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ଏକ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ନେଟୱାର୍କ ଯାହା ନୂତନ ବ୍ୟବସାୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସମର୍ଥନ କରେ। ଏହା ନବସୃଜନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ, ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ। ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ନେଟୱାର୍କିଂ ସୁଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜ କରିଥାଏ। ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଆଡ଼କୁ ଭାରତର ଯାତ୍ରାରେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Al)ର ଭୂମିକାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ IndiaAl ମିଶନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା, ଯାହାର ବଜେଟ୍ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ୧୦,୩୭୧.୯୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ଏହି ମିଶନ୍ ଭାରତକୁ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ନେତା କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇପାରେ, ଯଦି ଏହାର ଲାଭ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚେ।
IndiaAI ମିଶନର ସଫଳତା ସାତଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏଥିରେ IndiaAI କମ୍ପ୍ୟୁଟ୍ ପିଲର, IndiaAI ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ୍ ଇନିସିଏଟିଭ୍, IndiaAI ଡାଟାସେଟ୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, IndiaAI ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ମଡେଲ୍ସ,, IndiaAI ଫ୍ୟୁଚର୍ ସ୍କିଲ୍ସ,, IndiaAI ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍ ଫାଇନାନ୍ସିଂ ଏବଂ ସେଫ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟେଡ୍ AI ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସରକାର ନିଜେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ସାତଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ଵାନ ହେବ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି କି AI ଦେଶରେ ବେକାରୀ ବୃଦ୍ଧି କରିବ ଏବଂ ବେତନଭୋଗୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି ହେବ, କିମ୍ବା ସରକାର ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରିବେ କି ନାହିଁ। ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନେତୃତ୍ୱ ହେଉଛି ବିକଶିତ ଭାରତର ଆଉ ଏକ ଉପାଦାନ ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥାଏ। ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନେତୃତ୍ୱ ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ମଞ୍ଚରେ ଏକାଠି କରିଥାନ୍ତି। ଏହାକୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ନେତୃତ୍ବର ଭୂମିକା ନୁହେଁ କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିବା ଯେପରି ପ୍ରାୟତଃ କର୍ପୋରେଟ୍ ସଂଗଠନ କିମ୍ବା ରାଜନୀତିରେ ହୋଇଥାଏ, ବରଂ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ସମସ୍ୟାକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ସମାଧାନ ଖୋଜିବା। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା। ଏହାର ମୌଳିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା, ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ବୁଝିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାରେ ସକ୍ଷମ କରିବା।
ଅଲତାଫ୍ ମିର୍
ପିଏଚ୍. ଡି.
ଜାମିଆ ମିଲିଆ ଇସଲାମିଆ
